VOOR BESTUURDERS · ARTIKEL 4 VAN 12
De kwaliteitsindicator die niemand meet: voltooide behandelingen
Vraag een willekeurige zorgorganisatie wat ze meet, en je krijgt een indrukwekkende lijst. En toch ontbreekt er iets opvallends.
Leestijd 3 minuten · Dr. Christine Boers-Doets
Vraag een willekeurige zorgorganisatie wat ze meet, en je krijgt een indrukwekkende lijst. Wachttijden, heropnames, complicaties, doorlooptijden, patiënttevredenheid. We meten meer dan ooit.
En toch ontbreekt er iets opvallends.
Want bij een oncologische behandeling is er één uitkomst die alles raakt waar het werkelijk om gaat, en die zelden als stuurgetal op tafel ligt.
Heeft de patiënt de behandeling kunnen voltooien zoals bedoeld?
Wat we wél meten, en wat dat mist
De meeste indicatoren kijken naar wat er misgaat. Een complicatie, een heropname, een infectie. Dat is waardevol, want het laat zien waar zorg faalt.
Maar het vertelt je weinig over of de behandeling haar doel heeft bereikt.
Een patiënt kan zonder complicaties door het traject gaan, en tóch de behandeling niet afmaken. Door een bijwerking die leidde tot dosisreductie. Door een onderbreking die te lang duurde. Door een vroegtijdige stop die misschien voorkomen had kunnen worden.
In de cijfers ziet dat eruit als een traject zonder incidenten. In werkelijkheid is het beoogde effect van een dure, levensnoodzakelijke behandeling niet volledig bereikt.
Dat is een blinde vlek.
Waarom voltooide behandelingen ertoe doen
Stel je voor dat je organisatie zou bijhouden welk deel van de patiënten de geplande behandeling daadwerkelijk afmaakt, zonder onnodige dosisreductie, onderbreking of vroegtijdige stop.
Dat ene getal zou verrassend veel vertellen.
Het zegt iets over de uitkomst van zorg, want een voltooide behandeling heeft de grootste kans op het beoogde effect. Het zegt iets over doelmatigheid, want medicatie die volledig wordt benut levert op waarvoor hij is ingekocht. En het zegt iets over de kwaliteit van je bijwerkingenbeleid, want juist bijwerkingen zijn de belangrijkste reden dat behandelingen niet worden voltooid.
Eén indicator, die behandeluitkomst, doelmatigheid en kwaliteit van zorg tegelijk raakt.
Waarom we het toch niet meten
Als dit getal zo veelzeggend is, waarom staat het dan zelden op het dashboard?
Deels omdat het lastiger te vangen is dan een complicatie. Een onderbreking door een bijwerking is geen incident dat zichzelf meldt. Het is een optelsom van keuzes die verspreid in het traject worden gemaakt, vaak zonder dat iemand het als “niet-voltooid” registreert.
En deels omdat we bijwerkingen lang hebben gezien als iets wat er nu eenmaal bij hoort. Iets onvermijdelijks, geen stuurbaar proces. Als je iets als onvermijdelijk beschouwt, ga je het niet meten.
Maar bijwerkingen zijn wél stuurbaar. En zodra je dat erkent, wordt het logisch om te volgen hoe vaak ze de behandeling in de weg zitten.
Van blinde vlek naar stuurgetal
Hier ligt de kans. Wat je meet, krijgt aandacht. Wat je niet meet, blijft afhankelijk van toeval.
Behandelcontinuïteit, het percentage patiënten dat de behandeling voltooit zoals bedoeld, is misschien wel de meest betekenisvolle kwaliteitsindicator die jouw organisatie nu nog niet stuurt.
Het maakt zichtbaar wat anders onzichtbaar blijft. Het verbindt kwaliteit en doelmatigheid in één cijfer. En het geeft je een concreet aangrijpingspunt: want zodra je het meet, wordt ook zichtbaar wat het zou opleveren om proactief bijwerkingenbeleid te versterken.
De vraag voor jou als bestuurder is niet of je nóg een indicator nodig hebt. Je meet al veel.
De vraag is of de indicator die het dichtst bij de bedoeling van de behandeling ligt, niet juist degene is die nog ontbreekt.
Wat zou je zien als je voor één jaar zou bijhouden hoeveel van je patiënten hun behandeling echt konden afmaken?
Met proactieve groet, Christine
Nederlands Expertisecentrum voor Bijwerkingen van Kankermedicatie. Wij zorgen dat bijwerkingen vroegtijdig worden aangepakt, zodat patiënten hun behandeling kunnen voltooien zoals gepland.
VOOR ZORGPROFESSIONALS
KENNIS EN SAMENWERKING
© 2026 CancerMed | NEBK. TARGET® is een geregistreerd merk van CancerMed | NEBK.